سیاچمانه هورامی
اثری از سیروس عزیزی ـ پاوه *
*******************
مقاله ارایه شده به همایش بررسی آواها ونغمه های هورامان در ۳۰ آبان ماه در شهر پاوه
هورامان منطقه افسانهاي و بكر در كردستان و غرب ايران با لهجه قديمي و شيرين آن كه اوستا و گاتاهاي زرتشت و نغمههاي باربد، نكيسا، رامتين وبامشاد زمان ساسانيان و ايران باستان را به خاطر ميآورد و فرزند آن نغمههاي ماندگار ديروز سياچمانه يا سياوچمانه ، مادر آوازهاي امروز هورامي ميباشد همانند خوني كه در رگ و پي هر هورامي زبان جاري و با جان و روح هورامانيان مأنوس و دلنواز است از نوزادي كه در گهواره با لاي لاي مادر به خواب ميرود تا شبان كهنسال در كوهستانهاي هورامان در كنار رمههاي خود همه و همه عاشق اين نغمه جاوداني و محلي هستند. موسيقي محلي نزد برخي از اقوام ايراني از جمله اورامانيان چنان با خلق و خو و آداب و سنن آنها عجين شده كه ميتواند دريچهاي بر مطالعات قوم شناسي آنها تلقي شود. اين تجلي زندگي در ملوديهاي محلي چنان است كه گاه لحن و نام مقامهاي اجرا شده رنگ و بوي زندگي اين قوم را به خود ميگيرد.
موسيقي كردستان و بخصوص اورامان در اين ميان چنان غني است كه بواسطه تنوع آن موسيقي سنتي ايران را نيز تحت شعاع خود قرار دادهو نغمه جاودان محلي يعني سياچمانه جزئي از موسيقي فولكلور و فرهنگ اورامان ميباشد و بدون شك بايد قبول كرد كه سخن گفتن در مورد پيشينه فرهنگي هر ملتي بدون در نظر گرفتن اساس ادبيات عاميانه آن ملت امكانپذير نيست و اين فرهنگ فولكلوريك آن ملت است كه راه را براي شناسايي ساير اجزاي فرهنگي هموار ميكند ادبيات شفاهي فولكلوريك است كه ما را همچون راهنمايي مطمئن به اعماق فرهنگ، تاريخ، ادبيات و تمدن هر قوم و ملتي سوق ميدهد. فولكلور عبارت است از مجموعه عقايد و افسانهها و آداب و رسوم تودهي مردم، نمايشنامهها، ترانههاي محلي و آثار فولكلوريك هر قوم و ملتي آيينه روشني است كه چهره حقيقي و عناصر زندگي مردم را مينماياند. نوسينده بزرگ روسي ماكسيم گورگي ميگويد: فولكلور پايه و اساس ادبيات و پشتوانه عظيمي است براي شاعران و نويسندگان واگر ما شناخت درستي از گذشته داشته باشيم، آينده درخشان خواهيم داشت. بعضي از عناصر موسيقي ما بخشي از فولكلور را تشكيل ميدهند چرا كه موسيقي كردي و بخصوص هورامي بسيار وسيع و پر قدرت بوده و ميتوان آن را يك موسيقي مدرن معرفي كرد و سياچمانه سرآمد و مهمترين اين موسيقيها و ترانه هاست. در هورامان نمونههاي گوناگوني از موسيقي محلي وجود دارند كه هر كدام بنا به شرايط جغرافيايي و قومي شكل و مختصات گوناگوني دارند و اين گونه موسيقي وابسته به عصر باستان است. زيرا هورامان به علت كوهاي بلند و صعبالعبور و درههاي عميق محفوظ مانده است و از تأثيرپذيري عوامل بيگانه جلوگيري شده است.
شاعر شهير كرد قانع در اين مورد به هوارمان ميفرمايد:
|
شاخي هةوَرامان هةرضةند رةنجةرِؤم |
|
زوَر ضاك بزانة كة مةمنوني تؤم |
|
ضونكـــــــة ثـــــاراســتت تؤ ئةم زمانة |
|
تيَكةلَت نةكرد لةطةلَ بيَــــــــطانة
بقیه مقاله در ادامه مطلب |
ادامه مطلب
