موسیقی اورامی ، همچون دیگر جلوه های دیگر فرهنگ و هنر اورامان از تاثیر موسیقی فرهنگ های دیگر بركنار مانده و همچنان اصالت خویش را حفظ نموده است . این موسیقی های فولكلوریك دارای جمله هایی ساده ، با وسعت صوتی محدود به یك دانگ (تترآكورد ) و فرمی ترجیع بندی است كه در اصطلاح موسیقی استروفیك ( چندین بند شعر كه آنرا با یك ملودی واحد و مشخص می خوانند ) نامیده می شود . بیشتر ترانه های اورامی بصورت تبادل دو گروه خواننده یا تبادل خواننده و گروه -همراه با كف زدن - خوانده می شود موارد اجرای ناآگاهانه چند صدایی نیز در این موسیقی دیده می شود بدین گونه كه پیش از پایان یافتن بند اول ، گروه یا خواننده دیگر بند بعدی را از نت دیگری آغاز می كند و در نتیجه چند لحظه ای دو صوت بطور همزمان در فواصل مختلف اجرا می گردد .موسیقی اورامان را می توان بدو گروه چپله و گوشی تقسیم كرد .
- 1. چپله : آهنگ هایی را شامل می شود كه ریتمی مشخص دارند و همراه با كف زدن اجرا می شود
- 2. گوشی : این نوع ملودی های آواز مانندی را در بر می گیرد كه ریتم منظم ندارند و اغلب به صورت آزاد اجرا می شوند و خوانندگان بهنگام اجرای موسیقی یك یا دو دست خود را روی گوش می گذارند تا تمركز بیشتری بیابند . از جمله های این موسیقی می توان به سیاچمانه ، شیخانه ، مناجات و حالیات اشاره كرد
- 3. استاد سیاچمانه در دوره معاصر و اخیر استاد عثمان كیمنه ای است كه مشهور عام و خاص مردم اورامان و حتی كردستان است و با صدایی گرم و رسای خود در حفظ و توسعه این موسیقی فولكلور نقشی اساسی ایفا كرده است .
-
استاد بزرگ موسیقی هورامیعثمان هورامی -
سیـاچـمانه
« "سیاچمانه" به معنی سیه چشمان است ، فرح بخش است و مضمون عشقی دارد . با بکار گیری همزمان صدای گلو ، سینه و حرکات سر به وجود می آید . »
دکتر صدیق صفی زاده در کتاب " تاریخ موسیقی کردی " با بیان مطلب فوق خاطر نشان می کند که : سیاچمانه یکی از مقام های سی گانه موسیقی کردی است که از لحاظ محتوایی مضنون عشقی آن بر محتوای مجلسی و مذهیی اش ارجحیت دارد . زبان شعر سیاچمانه اورامی است که از پنج بخش زبان کردی {کرمانجی شمالی و جنوبی ( که بادینانی ، سورانی و اردلانی از آن جمله اند ) ، گورانی ، لکی و لری } بخش گوران را شامل می شود . گوران در بین ساکنین اورامانات رایج است که گستره آن در استان های کردستان ، کرمانشاه و همچنین کردستان عراق است .سیاچمانه همانند بیشتر مقام های کردی از گوشه های دستگاه شور در موسیقی است . نزدیکترین مقام به سیاچمانه ، "هوره " است که آن هم مختص اورامانات است . البته در تقسیم بندی ها ، سیاچمانه را زیر شاخه هوره خوانده اند ولی آن از لحاظ محتوایی در زمره مقام های مجلسی است و مضامین آن بیشتر مذهبی بوده و در تاریخ زرتشت به آن بسیار اشاره شده است .
عثمان خالدی که عموم مردم کردنشین بنام " عثمان کیمنه ای" میشناسند از جمله استادان مسلم این هنر بود .
-
گرد آوری : یاسر خالدی زاد Paveh_a2000@yahoo.com
